Artikel 30bis uitgelegd: inhoudingsplicht en hoofdelijke aansprakelijkheid

Artikel 30bis van de wet van 27 juni 1969 is de wettelijke basis van de inhoudingsplicht in België. Het artikel legt uit wie moet controleren, wat er gebeurt als u dat niet doet en waarom een niet-uitgevoerde controle u het volledige factuurbedrag kan kosten. In dit artikel leest u de regel in klare taal, met de percentages en het plafond zoals ze in 2026 gelden.

Wat zegt artikel 30bis precies?

Artikel 30bis bepaalt dat wie werken laat uitvoeren door een aannemer, hoofdelijk aansprakelijk is voor de sociale schulden van die aannemer bij de RSZ. Om die aansprakelijkheid te vermijden, moet u bij elke betaling nagaan of de aannemer op dat moment schulden heeft. Heeft hij die, dan houdt u een wettelijk percentage in en stort dat rechtstreeks door aan de RSZ.

De logica is preventief. De wetgever wil vermijden dat werken worden doorgeschoven naar aannemers die hun bijdragen niet betalen. Door de controle bij de betaler te leggen, blijft de volledige keten financieel gezond.

Artikel 30bis heeft een fiscale tweelingbroer: artikel 400 en volgende van het Wetboek van de inkomstenbelastingen, in de praktijk gekend als de fiscale inhoudingsplicht bij de FOD Financiën. Beide controles gebeuren op hetzelfde moment, voor dezelfde factuur.

Wie is inhoudingsplichtige?

U bent inhoudingsplichtige zodra drie voorwaarden samen vervuld zijn:

1. U betaalt, geheel of gedeeltelijk, een factuur aan een aannemer of onderaannemer.
2. De factuur betreft werken die onder artikel 30bis of 30ter vallen.
3. De betaling gebeurt in het kader van uw beroepsactiviteit. Een zuiver private opdracht van een particulier valt buiten de regeling.

Het maakt niets uit of het om een voorschot, een tussentijdse staat of een eindafrekening gaat: elke betaling is een apart controlemoment. Bent u zelf onderaannemer, dan geldt de plicht in de omgekeerde richting voor de partij die u uitbetaalt. In een keten met drie of vier niveaus moet dus op elk niveau gecontroleerd worden.

Meer voorbeelden vindt u in onze volledige gids over inhoudingsplicht.

Artikel 30bis versus artikel 30ter

Veel ondernemers denken dat de regel alleen voor de bouw geldt. Dat is niet zo:

• Artikel 30bis dekt de klassieke werken in onroerende staat: bouw en vastgoed, van nieuwbouw en renovatie tot afbraak, installaties en de levering van stortklaar beton met plaatsing.
• Artikel 30ter breidt de regeling uit naar drie andere sectoren: schoonmaak, vlees en bewaking.

De verplichtingen zijn in beide gevallen identiek: controleren voor elke betaling, inhouden bij schulden, bewijs bewaren. Enkel de lijst van activiteiten verschilt. Een volledig overzicht per sector staat op onze sectorpagina's.

De percentages: 35% RSZ en 15% FOD

De percentages zijn wettelijk vastgelegd en worden berekend op het factuurbedrag exclusief btw:

• 35% wanneer de aannemer sociale schulden heeft bij de RSZ.
• 15% wanneer de aannemer fiscale schulden heeft bij de FOD Financiën.

U houdt het bedrag niet zelf bij: u stort het door aan de betrokken overheid, met de correcte gestructureerde mededeling. Het saldo betaalt u aan de aannemer.

Het plafond van 50%

Heeft een aannemer schulden bij zowel de RSZ als de FOD, dan zou de som 50% bedragen. De wet plafonneert de totale inhouding daarom op 50% van het factuurbedrag exclusief btw. In de praktijk betekent dit dat u bij een dubbele schuld eerst het RSZ-deel berekent, daarna het FOD-deel, en de som aftopt op de helft van de factuur.

Checkplicht rekent dit automatisch uit en toont het RSZ-bedrag, het FOD-bedrag en het geplafonneerde totaal naast elkaar, zodat uw boekhouding de betaling correct kan opsplitsen.

Wanneer controleren? Voor elke betaling

Dit is de fout die het vaakst gemaakt wordt. Een controle geldt op het moment van de betaling, niet voor de duur van een project of een kalenderjaar. Een aannemer die vandaag schuldenvrij is, kan drie weken later een achterstand hebben.

Concreet:

• Controleer bij ontvangst van elke factuur, zodat u tijd hebt om de betaling correct op te splitsen.
• Controleer opnieuw als er tijd verstrijkt tussen de goedkeuring en de effectieve betaling.
• Plan periodieke hercontroles voor aannemers waarmee u langlopend samenwerkt.

Wilt u snel één KBO-nummer nakijken, gebruik dan onze pagina inhoudingsplicht checken.

Wat moet u bewaren als bewijs?

Bij een controle door de sociale inspectie moet u kunnen aantonen dat u op het ogenblik van elke betaling gecontroleerd hebt. Bewaar daarom per betaling:

• het KBO-nummer van de aannemer en zijn naam op dat moment;
• de datum en het tijdstip van de controle;
• het resultaat voor RSZ en voor FOD Financiën;
• het berekende inhoudingsbedrag, ook als dat nul is;
• het betalingsbewijs van de doorstorting aan RSZ of FOD, als er ingehouden werd.

Checkplicht bewaart dit automatisch en genereert per controle een controlebewijs met een unieke ID en een QR-verificatie, zodat de inspectie de authenticiteit zelf kan nakijken.

Hoofdelijke aansprakelijkheid in de praktijk

De sanctie is dubbel en dat wordt vaak onderschat:

• Hoofdelijke aansprakelijkheid voor de openstaande schulden van uw aannemer, tot het volledige factuurbedrag exclusief btw.
• Daarnaast een administratieve boete gelijk aan het bedrag dat u had moeten inhouden.

Bij een factuur van 100.000 euro waarop u niet gecontroleerd hebt, kan dat in het slechtste scenario oplopen tot 150.000 euro: 100.000 euro aansprakelijkheid plus 50.000 euro boete. De kost van een correcte controle staat daar in geen enkele verhouding tot.

Automatisch controleren met Checkplicht

Checkplicht bevraagt live de officiële bronnen bij RSZ en FOD Financiën, berekent het inhoudingsbedrag met het plafond van 50%, en archiveert het bewijs naast uw leverancier. U krijgt een melding zodra bij een van uw aannemers een inhouding wordt vastgesteld, en u kiest zelf de cadans van de automatische hercontroles.

Bekijk de tarieven of maak meteen een account aan en probeer het zeven dagen gratis.

Veelgestelde vragen

Wanneer ben je inhoudingsplichtig? Zodra u in het kader van uw beroepsactiviteit een factuur betaalt aan een aannemer voor werken die onder artikel 30bis of 30ter vallen. De plicht geldt per betaling, niet per project.

Wat is een inhoudingsplichtige? De partij die de factuur betaalt: de opdrachtgever of de hoofdaannemer. Die moet controleren en, indien nodig, inhouden en doorstorten.

Geldt artikel 30bis ook voor leveringen? Een zuivere levering van goederen zonder plaatsing valt er niet onder. Wordt de levering gecombineerd met plaatsing of montage, dan gaat het om een werk in onroerende staat en geldt de plicht wel.

Hoeveel bedraagt de inhouding? 35% bij sociale schulden, 15% bij fiscale schulden, met een gecombineerd plafond van 50% van het factuurbedrag exclusief btw.

Hoelang moet ik het bewijs bewaren? Voorzie een bewaartermijn die de mogelijke controleperiode dekt. Een controle kan enkele jaren teruggaan, dus archiveer het controlebewijs samen met de factuur.